Introductie
We hebben besloten ons te richten op het analyseren van de ondertiteling van drie anime die verschillen in hun graad van Europese invloed. In Japanse anime zijn er vooral bij de middeleeuws-geïnspireerde fantasie-anime elementen uit het Europees feodale tijdperk maar meer dan wat kastelen of de setting zijn er niet altijd rechtstreekse verbindingen met de Europese geschiedenis of cultuur. Deze onduidelijkheid maakte het moeilijk om relevante anime te vinden maar vooral om hier kwantitatief verder mee te gaan.
We hadden de voorkeur om kwantitatief verder te gaan met tekst, want door de manipulatieve eigenschap van tekst biedt het talloze mogelijkheden aan. Hierdoor kwamen wij op het idee om de ondertiteling van anime te gebruiken voor onze analyse. Naast het visuele aspect van anime zit alle informatie in het script. Ondanks initiële moeilijkheden om een geschikte anime te vinden en met beschikbare Japanse ondertiteling, zijn we er toch in geslaagd om een sterke drievoud van anime te vinden met een sterk aanwezige Europese invloed/thematiek. Wij kozen om ons onderzoek te doen met deze beperkte maar gevarieerde combinatie maar dit onderzoek kan op een tal van manieren worden uitgebreid, zoals het toevoegen van anime.
Om deze tekst te kunnen analyseren moest het eerst gebruiksklaar worden gemaakt. In OpenRefine haalden we de metadata weg zodat enkel de puur gesproken tekst overbleef. Omdat woorden in het Japans niet als aparte tokens worden gezien, hebben wij in Visual Studio Code, door middel van fugashi (MeCab), die ondersteund wordt door Python, ervoor gezorgd dat we een nieuw document krijgen waarin enkel de zelfstandige naamwoorden als individuele tokens worden opgelijst en meteen gesorteerd op frequentie. Dit proces deden we voor elke anime. Vervolgens wouden we deze resultaten in beeld zetten om de dominantie van de Europese thematiek te herkennen. We hebben platforms zoals Tableau, Power BI (Microsoft), Observable, Voyant verkend, maar verkozen om het bij het vertrouwde Python te houden en maakten per anime een word cloud via wordcloud library (Matplotlib) in Python. Zo maakten we er een word cloud per anime om de thematiek case per case te interpreteren. Tot slot hebben we de drie anime gecombineerd in 1 word cloud om gemeenschappelijke en verschillende thematiek te ontdekken. Daaruit kwamen interessante vaststellingen maar vooral nieuwe inspiratie voor manieren om dit onderzoek verder te zetten.
Bespreking
Wat we in deze woordenwolk van Hetalia: Axis Powers heel duidelijk zien, is wie onze protagonisten in dit verhaal zijn. Duitsland en Italië gaan met de spotlight lopen en laten Japan enigzins in hun schaduw liggen. Ondanks dat de Axis-mogendheden natuurlijk ook Japan omvatten. Duitsland springt op het eerste gezicht eruit als winnaar met 121 vermeldingen en Italië met 104. Echter gaan we zien dat ondanks de rol van Duitsland als extreem dominant figuur in de anime, toch het onderspit zal moeten delven tegenover de koosnaampjes en culturele termen gelinkt aan Italië. Italie wordt ook vaker genoemd met het koosnaampje “Ria” (119 vermeldingen), zijn cultureel historische grootmacht uit het verleden “Roma” (44 vermeldingen) en haar meest befaamde gerecht “pasuta” (22 vermeldingen) speelt ook haar rol in de reeks als pasta op de taart. Als we de Italiaanse termen dan bij elkaar optellen komen we op een totaal van 289 vermeldingen wat Italie de voortrekker van de stereotiepe rollercoaster maakt.
Om terug te komen op de Axis-mogendheden en de beperkte rol die Japan daar in speelt, kunnen we kijken naar een (tegenover Italie en Duitsland) mager aantal vermeldingen. Met 65 vermeldingen moet Japan zelfs onderdoen voor Frankrijk (67 vermeldingen) en het Verenigd Koninkrijk (66 vermeldingen). De nadruk ligt dus duidelijk op de Europese grootmachten die tijdens de oorlog een voorname rol innamen. Andere grote spelers van de oorlog als de Verenigde Staten moeten zich tevreden stellen met 49 vermeldingen en China, ondanks een spilfiguur in de Aziatische regio van de oorlog mag zich slechts 12 vermeldingen toerekenen. Voor een anime over de Wereldoorlogen, mogen we dus eerder spreken van een anime over Europa tijdens de Wereldoorlogen.
Bij The Rose of Versailles, zien we dat niet landen, maar Franse namen eruit springen. Oscar (1028 vermeldingen), André (546 vermeldingen) en Antoinette (401 vermeldingen) springen er het sterkst uit als we de grammaticale structuur ‘こと’ (678 vermeldingen) niet meetellen. Aangezien dit de namen van de personages zijn is dit natuurlijk vanzelfsprekend, maar zoals in de inleiding al vermeld is er niet enkel fascinatie voor de personages maar ook voor tal van andere aspecten van het Frans/Europees historisch-cultureel verleden.
De romantisering van de aristocratie wordt in The Rose of Versailles licht uitgedrukt niet verstopt achter de deuren van het Paleis van Versailles, maar komt ook tot uiting in de vermeldingen van aristocratische termen die een duidelijke Europese connotatie hebben. 夫人 “dame van status” (336 vermeldingen), 貴族 “adel” (273 vermeldingen),王妃 “koningin” (257 vermeldingen) en 陛下 “majesteit” (239 vermeldingen) staan net als in de Franse samenleving van toen aan de top van het lijstje. Deze aristocratische termen gecombineerd met de duidelijke nadruk op de adellijke figuren en de immense populariteit van The Rose of Versailles kunnen ons doen concluderen dat de flamboyante excentrieke luxe van de Europese aristocratie romantische gevoelens opwekt in Japan. In tegenstelling tot Europa, waar de aristocratie geen romantische gevoelens opwekt, maar eerder een samenhorigheidsgevoel oproept wanneer men zich samen verzamelt voor de publieke executie van een adellijke veelvraat.
In Princess Principal staan ook de namen van de hoofdpersonages centraal, maar zit de Europhilia eerder in de thematisering van de anime. Het draait hier minder om de letterlijke Europees getinte termen, maar eerder om de termen die in het verhaal dienst doen om de Europese setting te creëren waarin dit verhaal van machtsbelangen en intriges in een verdeelde natie zich afspeelt.
Het gebruik van termen als スパイ “spion” (65 vermeldingen) en 作戦 “operatie” (34 vermeldingen) worden gebruikt om een beeld te scheppen van de gespannen situatie tussen Oost en West-Duitsland tijdens de Koude Oorlog en hoe spionage en intrige daar een cruciale rol speelden in het scheppen van de gespannen situaties die verzet en collaboratie uitlokten op verschillende niveaus van de samenleving net als de anime.
Het beeld van een Victoriaanse monarchie staat ook bovenaan in de termenlijst met woorden als 姫 “prinses” (48 vermeldingen), 国 “natie” (39 vermeldingen), 王国 “koninkrijk” (29 vermeldingen). Net als bij The Rose of Versailles speelt aristocratie dus ook in een anime van mindere omvang een cruciale rol als het draait om Europese geschiedenis door de ogen van Japan. Het geromantiseerd monarchistisch beeld spreekt dus ook hier weer aan.
Conclusie
Na het bekijken van deze drie uiteen liggende anime met betrekking tot Europese geschiedenis, kunnen we enkele dingen concluderen. Europhilia uit zich op verschillende manieren in verschillende soorten manga/anime-genres. Zo zien we dat bij Hetalia: Axis-Powers vooral de rol van de Europese naties en hun stereotypen sterk doorwegen in het eindresultaat van de reeks. Tegenover Japan die hier vrijwel als nevenfiguur gebruikt wordt en de Verenigde Staten die eveneens een groot deel van haar historische relevantie verliest. Terwijl we bij The Rose of Versailles naast stereotypen eigenlijk een veel sterkere romantisering tegenkomen die zich uit in een liefde voor de Europese aristocratie in Japan die duidelijk asynchroon staat met de historische beleving in Europa. Het enorme succes van The Rose of Versailles maakt dit eveneens een overduidelijk voorbeeld van het Eurofilisch fenomeen. Ten slotte hadden we Princess Principal, op het eerste zicht minder stereotiep dan de twee eerdere, maar de Europese tint zit hier in de thematisering en het mixen van verschillende thema’s en settingen uit de Europese geschiedenis, die zich ook uiten in de gebruikte termen. De liefde voor Europese monarchieën komt hier ook naar voren, zij het minder geromantiseerd, maar functioneert desondanks nog steeds als uiting van een flexibel kader waarin Europhilia dus kan voorkomen.
Aan de hand van deze case studies kunnen we ons dus aansluiten bij het standpunt van Van Staden en Garcia Aranda wat betreft het voortbestaan van Europhilia lang nadat de oorspronkelijke trend was ingezet.